Su arıtma cihazı araştırırken pH kelimesiyle mutlaka karşılaşırsınız. Kimi satıcı "alkali su" diye övünür, kimi forumda "arıtılmış su asidik, zararlı" yazar. pH'ın ne anlattığını bilirseniz bu korkuları da, satış vaatlerini de daha rahat tartarsınız.
pH nedir?
pH, bir sıvının asidik mi bazik mi olduğunu gösteren bir ölçektir. Ölçek 0'dan 14'e kadar gider. 7 nötr kabul edilir. 7'nin altı asidik, üstü baziktir. Ölçek logaritmiktir; yani bir birimlik fark, asitlikte on katlık bir farka karşılık gelir.
Gündelik örnekler fikir verir. Limon suyu ve kola belirgin biçimde asidiktir, kahve hafif asidiktir. Kabartma tozu çözeltisi baziktir. Musluk suyu genellikle nötr ile hafif bazik arasındadır.
İçme suyunda hangi aralık kabul görür?
Avrupa Birliği'nin içme suyu mevzuatı pH için 6,5 ile 9,5 arasını gösterge değer olarak kabul eder. Bu aralık doğrudan bir sağlık sınırı değildir. Asıl amaç borulardır: çok asidik su metal boruları aşındırır ve suya metal geçmesine yol açar; çok bazik su ise kireç çökmesini artırır ve klorun etkisini azaltır.
Dünya Sağlık Örgütü de pH için sağlığa dayalı bir sınır koymaz; pH'ı arıtma ve dağıtımın doğru işlemesi için önemli bir işletme parametresi olarak görür.
Kireçtaşı içinden geçen yeraltı suları genellikle hafif baziktir. Kireçli sular da çoğu zaman bu gruptadır.
Arıtılmış suyun pH'ı neden düşük çıkar?
Ters ozmoz cihazından çıkan suyun pH'ını ölçerseniz musluk suyundan biraz daha düşük, hatta hafif asidik bulabilirsiniz. Bunun sebebi basittir. Membran, suyu tamponlayan kalsiyum ve bikarbonat gibi minerallerin büyük kısmını ayırır, ama sudaki karbondioksit gaz olduğu için membrandan geçer. Mineralsiz suda çözünen karbondioksit pH'ı biraz düşürür.
Bu düşüş, yağmur suyunun ya da pek çok şişe suyunun pH'ına benzer düzeydedir. Yediğimiz ve içtiğimiz şeylerin çoğu sudan çok daha asidiktir; vücut kendi pH dengesini sıkı biçimde korur. Arıtılmış suyun hafif düşük pH'ı bu yüzden genel olarak bir sağlık sorunu olarak görülmez. Sağlıkla ilgili özel bir durumunuz varsa doktorunuza danışın.
Tadı daha yumuşak ya da "düz" bulanlar için ters ozmoz sonrasına mineral filtre eklenebilir. Mineral filtre suya az miktarda kalsiyum ve magnezyum katar ve pH'ı biraz yükseltir; ev tipi ters ozmoz cihazlarının çoğuna eklenebilir. Ayrıntısı mineral filtre nedir yazısında.
Alkali su iddiaları
Bazı cihazlar ve şişe suları, yüksek pH'lı "alkali su"nun vücudu dengelediğini, hastalıklara iyi geldiğini söyler. Bu iddiaları destekleyen sağlam bilimsel kanıt yoktur. İçtiğiniz su mideye ulaştığında midenin güçlü asidiyle karşılaşır; kanın pH'ı ise içilen suya göre değil, vücudun kendi düzenlemesiyle belirlenir.
Yani pH için ek para harcamanıza gerek yok. Suyun tadını beğenmeniz ve içmeye istekli olmanız, pH'tan çok daha önemli.
Evde pH ölçümü
pH'ı evde ölçmenin birkaç yolu var:
- pH test şeritleri: ucuz ve kolay, ama hassasiyeti sınırlıdır. Şeridin rengini kutudaki skala ile karşılaştırırsınız.
- Damla test kitleri: akvaryum ve havuz için satılanlar biraz daha ayrıntılı sonuç verir.
- Dijital pH kalemleri: düzenli kalibrasyon ister. Kalibre edilmemiş bir pH kalemi yanıltıcı sonuç verir.
Ters ozmoz suyu gibi mineralleri çok az olan sularda pH ölçmek zordur; ucuz cihazlar bu sularda kararsız değerler gösterir. Bu sonuçları fazla ciddiye almayın.
pH ve TDS karıştırılmasın
TDS, suda çözünmüş maddelerin toplamını gösterir. pH ise asitliği. İkisi farklı şeyleri ölçer. Düşük TDS'li bir su da, yüksek TDS'li bir su da aynı pH'ta olabilir. TDS'nin ne anlattığı TDS nedir yazısında. TDS ve pH gibi değerleri ölçmek için TDS ve pH ölçüm cihazları satılıyor.
pH ne zaman önemli?
Ev içme suyunda pH genellikle ikinci planda kalır. Şu durumlarda ise daha önemli hale gelir:
- Kuyu suyu kullanıyorsanız: asidik kuyu suyu tesisatta yeşil ya da mavi lekeler, bakır borularda aşınma yapabilir.
- Havuz bakımında: pH klorun ne kadar etkili çalıştığını doğrudan belirler. Bkz. havuz suyu bakımı.
- Arıtılmış su uzun bir metal borudan geçecekse: mineralsiz ve hafif asidik su metali daha kolay çözebilir. Bu yüzden ters ozmoz suyu için plastik hortum kullanılır.
- Kahve, akvaryum ve bazı üretim işlerinde: pH ürün ya da canlı için kritik olabilir.
pH konusunda kaygınız varsa
Pratikte pH çoğu evde sorun çıkarmaz. Boru lekesi, havuzda klorun etkisizliği ya da kuyu suyu gibi bir belirti yoksa ek bir önlem gerekmez. Ölçmek isterseniz pH şeridi ya da laboratuvar analizi yeterlidir. Ücretsiz TDS testi pH'ı ölçmez; suyu ve tesisatı yerinde görüp uygun sistemi konuşmak için bir başlangıçtır.
