Bir bardak musluk suyu doldurduğunuzda havuz kokusu alıyorsanız, bu klordur. Pek çok kişi bu kokuyu sevmez ve haklı olarak sorar: içtiğim su kimyasal mı, zararlı mı?
Kısa cevap şöyle: şebeke suyundaki klor, suyu mikroplardan korumak için oradadır ve içme suyu standartlarına uygun düzeyde kaldığında bilinen bir sağlık riski oluşturması beklenmez. Hamilelik, bebek ya da kronik hastalık gibi özel durumlarda doktorunuza danışın. Tat ve koku ise ayrı bir konu ve çözmesi kolay.
Klor suya neden katılır?
Şebeke suyu, arıtma tesisinden çıktıktan sonra kilometrelerce boru ve depodan geçer. Bu yolda suya bakteri bulaşma ihtimali her zaman vardır. Klor, suyu yol boyunca korumak için eklenir. Suyla taşınan hastalıkların dünyanın pek çok yerinde azalmasında suyun klorlanmasının büyük payı vardır.
Klorun bir kısmı suda "serbest klor" olarak kalır ve musluğa kadar korumayı sürdürür. Kokusunu aldığınız şey çoğunlukla budur. Arıtma tesisine yakın yerlerde koku daha belirgin, şebekenin uzak uçlarında daha hafif olabilir.
Peki yan ürünler?
Klor, suda doğal olarak bulunan organik maddelerle tepkimeye girerek bazı yan ürünler oluşturabilir. Bunların en bilineni trihalometanlar adıyla anılan bir gruptur. İçme suyu mevzuatları bu yan ürünler için de sınır değerler belirler ve su idareleri bu değerleri izler.
Bilimsel tartışma, bu maddelere çok uzun süre ve yüksek düzeylerde maruz kalmanın etkileri üzerinedir. Dünya Sağlık Örgütü, dezenfeksiyonun sağladığı mikrobiyolojik korumanın yan ürün riskinden çok daha önemli olduğunu belirtir (WHO, Guidelines for Drinking-water Quality). Bu yüzden klorlamadan vazgeçilmez, yan ürünler sınırlar içinde tutulmaya çalışılır.
Sağlıkla ilgili özel bir kaygınız varsa, örneğin hamilelik ya da kronik bir hastalık, bunu doktorunuzla konuşun.
Depolu evlerde tersine bir sorun
Birçok evde su önce bir depoya dolar. Depoda bekleyen suyun klor seviyesi zamanla düşer, sıcakta bu düşüş hızlanır. Yani depolu evlerde sorun bazen klorun fazlası değil, azlığıdır. Klorunu kaybetmiş su, bakımsız bir depoda bakteri üremesine açık hale gelir.
Bu yüzden depodan gelen suyun klor kokmaması, her zaman daha temiz olduğu anlamına gelmez. Depo temizliği bu açıdan da önemlidir. Konunun ayrıntısı şebekeden musluğa eski altyapı yazısında.
Tat ve kokuyu gidermek
Klor kokusu sizi rahatsız ediyorsa birkaç yol var:
- Suyu bir sürahide açık olarak buzdolabında birkaç saat bekletmek kokuyu azaltır. Bekletilen suyu aynı gün tüketin.
- Aktif karbon filtreler kloru ve kokusunu tutmada etkilidir. Musluk ucu filtreler, sürahi filtreler ve arıtma cihazlarının karbon aşamaları bu işi görür.
- Ev tipi ters ozmoz cihazları membranın önünde ve arkasında karbon filtre taşır, klor tadı ve kokusu içme suyundan büyük ölçüde gider.
Aktif karbonun çalışma biçimi ve sınırları aktif karbon filtre yazısında; ev için seçenekler evsel arıtma sayfasında, yedek filtre kartuşları ayrı kategoride.
Kaynatmak kloru da uçurur, ama mineralleri ve kireci yoğunlaştırır. Sadece koku için kaynatmak pratik bir çözüm değildir.
Klor ve arıtma cihazı
Klor, ters ozmoz membranlarına zarar verir. Bu yüzden membrandan önce mutlaka bir karbon filtre bulunur. Karbon filtre doyduğunda klor membrana ulaşır ve membranın ömrü kısalır. Filtreleri zamanında değiştirmenin bir sebebi de budur.
Arıtılmış su artık klor içermez. Bu, cihazdan sonraki bölümün temiz tutulmasını önemli kılar: tank, hortum ve musluk düzenli bakımla korunur. Arıtılmış suyu açık kaplarda günlerce bekletmeyin.
Duş suyundaki klor
Bazı kişiler duşta klorun cildi ve saçı kuruttuğunu düşünür. Hassas ciltlerde böyle bir etki hissedilebilir, ama kişiden kişiye çok değişir. Duş başlığına takılan karbon filtreler bu iş için satılır; sıcak suda ve yüksek akışta ne kadar etkili oldukları üründen ürüne değişir. Cilt sorunlarınız varsa dermatoloğunuza danışın. Kireçli suyun cilde etkisi kireçli su, cilt ve saç yazısında.
Kloru ölçmek isterseniz
Sudaki serbest kloru, havuz malzemesi satan yerlerde bulunan test şeritleri ya da damla kitleriyle kabaca ölçebilirsiniz. Suyunuz depodan geliyor ve testte hiç klor çıkmıyorsa, depodaki suyun uzun süre beklediğini düşünebilirsiniz. Musluk suyunda alışılmadık derecede yoğun bir klor kokusu fark eder ve bundan kaygılanırsanız belediyenin su işleri birimine bilgi verin.
TDS ölçümü klor hakkında bir şey söylemez. İkisi farklı şeyleri ölçer.
Hangi koku, hangi çözüm?
Klor kokusu, depo kokusu ve kireç tadı farklı sorunlardır ve çözümleri de farklıdır. Klor TDS ile ölçülmez; klor için test şeridi ya da damla kiti gerekir. Evde suyu görmek için ücretsiz su testi isteyebilirsiniz.
