Suyun nereden geldiği kadar, size gelene kadar nereden geçtiği de önemlidir. Boru hattı suyu ya da kuyu suyu, arıtılıp şebekeye verildiğinde belli bir kalitededir. Sonra kilometrelerce borudan, bir ya da birkaç depodan ve en son binanızın tesisatından geçer.
Suyun kaynağı ve şebekeye veriliş biçimi boru hattı suyu nereden geliyor yazısında. Burada yolculuğun son kısmına, şebekeden musluğunuza kadar olan bölüme bakıyoruz. Çünkü sorunların çoğu bu bölümde ortaya çıkar ve bir kısmı sizin elinizdedir.
Şebeke boruları
Belediye şebekesinin bir kısmı yenidir, bir kısmı onlarca yıllıktır. Eski borularda zamanla iç yüzeyde tortu ve pas birikir. Su sakin aktığı sürece bu tortu yerinde durur. Bir arıza onarımından sonra, ya da kesintiden sonra şebeke yeniden dolarken akış hızlanır ve tortu suya karışır. Musluktan bir süre bulanık, sarımsı ya da kumlu su gelmesinin en yaygın sebebi budur.
Bir diğer konu basınçtır. Kesinti sırasında borulardaki basınç düşer. Eski ve çatlak borularda bu durum, borunun çevresindeki kirli suyun içeri sızmasını kolaylaştırabilir. Şebeke suyundaki klor bu riske karşı bir korumadır, ama kesintiden sonra ilk gelen suyu bir süre akıtmak yine de iyi bir alışkanlıktır.
Depo: suyun beklediği yer
Birçok ev ve apartman kesintilere karşı bir depo kullanır. Depo kesintide işinizi görür, ama suyun yolculuğuna bir ara durak daha ekler.
Depoda bekleyen suyun klor seviyesi zamanla düşer. Güneş alan çatı depolarında su ısınır. Kapağı tam kapanmayan depolara toz, yaprak, böcek girer. Dipte zamanla çamur birikir. Bunların hepsi, depodan çıkan suyun şebekeden giren sudan farklı olmasına yol açar.
Depoyla ilgili sorulacak sorular basittir:
- Depo en son ne zaman boşaltılıp temizlendi?
- Kapağı sıkı kapanıyor mu, havalandırma ağzında tel var mı?
- Depo doğrudan güneş alıyor mu?
- Su depoda uzun süre bekliyor mu, yoksa sık sık yenileniyor mu?
Deponun düzenli temizliği, çoğu zaman bir arıtma cihazından önce yapılması gereken iştir.
Bina tesisatı
Eski binalarda galvaniz borular yaygındır. Bu borular içten paslanır ve zamanla daralır. Belirtileri tanıdıktır: sabah ilk açılan suyun renkli gelmesi, lavaboda turuncu lekeler, yıllar içinde düşen basınç.
Tesisatta kullanılmayan bölümler de sorun yaratır. Kapatılmış bir banyonun ya da iptal edilmiş bir hattın borularında su durgun kalır. Bu "ölü uçlar" bakteri üremesine elverişlidir ve zaman zaman ana hatta karışabilir. Tadilat sırasında bu hatların sökülmesini ya da kapatılmasını istemek iyi bir fikirdir.
Hidrofor kullanan evlerde basınç tankının ve pompanın bakımı da suyun durumuna yansır.
Hangi işaretler neyi gösterir?
- Renkli ya da bulanık su, akıtınca düzeliyor: büyük ihtimalle şebekede ya da depoda hareketlenen tortu.
- Yalnız sıcak su tarafında renk ya da koku: şofben ya da termosifonun içine bakmak gerekir.
- Sürekli metalik tat, lavaboda pas lekesi: bina tesisatı.
- Çürük yumurta kokusu: çoğu zaman sıcak su deposunda ya da kuyu suyunda oluşan bir durum, bir ustaya gösterin.
- Depolu evde tat ve kokunun mevsime göre değişmesi: depo temizliği ve güneş.
Evde neler yapabilirsiniz?
Yapabileceklerin bir kısmı hiç para gerektirmez. Uzun süre kullanılmayan musluğu açtığınızda ilk gelen suyu bir süre akıtın ve içmek ya da yemek için kullanmayın. Yemek için soğuk su hattını kullanın; sıcak su tesisatı ve şofben, tortu ve metal toplamaya daha yatkındır.
Depo temizliğini yılda en az bir kez planlayın. Su kesintisinden sonra muslukları akıtın ve arıtma cihazınız varsa sediment filtresine bakın.
Tesisatınız çok eskiyse bir tesisat ustasına danışın. Arıtma cihazı paslı bir tesisatın yerine geçmez; ama tesisat yenilenene kadar bir sediment filtre, pasın musluklara ve cihazlara ulaşmasını azaltır. Sediment filtrenin işlevi sediment filtre yazısında.
İçme suyu için ne yapılmalı?
Şebeke suyunu doğrudan içip içmemek, büyük ölçüde bu son kilometreye bağlıdır. Yeni bir binada, temiz bir depoyla şebeke suyu farklı, eski bir apartmanın bakımsız çatı deposundan gelen su farklıdır. Genel değerlendirme KKTC'de musluk suyu içilir mi yazısında.
Mutfakta bir ev tipi ters ozmoz cihazı, binanızın tesisatından gelen tortuyu, metal tadını ve kireci içme suyunuzdan büyük ölçüde ayırır. Yine de cihazın da bakımı vardır (evsel arıtma sayfasında seçenekler var); filtreleri zamanında değişmezse sorunu çözmek yerine biriktirmeye başlar.
Kiracıysanız
Tesisat ve depo çoğu zaman ev sahibinin ya da apartman yönetiminin sorumluluğundadır. Sorunu not edin: hangi saatte, hangi muslukta, ne kadar sürüyor. Bir fotoğraf ve bir ölçüm sonucu, konuşmayı kolaylaştırır. Tesisata dokunmayan bir tezgâh üstü filtre ya da sürahi filtre, kiradaki ev için geçici bir çözüm olabilir.
Önce nerede olduğunu bulun
Sorunun depoda mı, tesisatta mı, yoksa suyun kendisinde mi olduğunu anlamak için önce akıtma, fotoğraf ve not gibi basit gözlemler işe yarar. Ölçüm için TDS değerinin ne anlama geldiğini bilmek yardımcı olur; TDS pası, bakteriyi ya da sertliği ayrı göstermez. Gerekirse ücretsiz su testi isteyebilirsiniz.
