KKTC'de "boru hattı suyu geldi mi?" sorusu yıllardır günlük konuşmanın parçası. Kimine göre her şeyi çözdü, kimine göre musluktaki su hâlâ aynı. İki görüşün de neden haklı olabileceğini anlamak için suyun yolculuğunu baştan izlemek gerekir.
Kaynak: Anamur'dan Geçitköy'e
Boru hattının suyu Türkiye'de, Mersin'in Anamur ilçesindeki Alaköprü Barajı'ndan alınır. Su, deniz altında askıda duran bir boru hattıyla Kıbrıs'a taşınır ve Girne yakınlarındaki Geçitköy Barajı'na ulaşır. Proje 2015'te devreye girdi.
Geçitköy'den sonra su arıtma tesisinden geçirilir, dezenfekte edilir ve iletim hatlarıyla bölgelere gönderilir. Oradan da belediyelerin dağıtım şebekelerine verilir.
Kaynağı bir baraj gölü olduğu için bu su, yeraltında kireçtaşının içinden uzun yol yapmış kuyu sularından farklı bir mineral karakterine sahiptir.
Her eve aynı su mu gidiyor?
Hayır, ve kafa karışıklığının büyük kısmı buradan çıkar.
Boru hattı suyu her bölgeye aynı oranda ulaşmaz. Bazı şebekelere doğrudan verilir, bazılarında yerel kuyu suyuyla karıştırılır, bazı yerlerde ise hâlâ ağırlıkla kuyu suyu kullanılır. Hatta arıza ya da bakım olduğunda belediyeler yeniden kuyulara dönebilir. Bu yüzden komşu iki bölgenin suyu, hatta aynı evin yazın ve kışın içtiği su farklı olabilir.
Musluğunuza hangi suyun geldiğini en doğru belediyeniz söyler. Suyunuzun tadında ya da kireç miktarında ani bir değişiklik fark ederseniz, kaynağın değişmiş olması ihtimalini akılda tutun.
Arıtılmış su musluğa kadar aynı kalır mı?
Arıtma tesisinden çıkan su, belediye şebekesine verilir. Ama bardağınıza gelene kadar birkaç durak daha var:
Dağıtım şebekesi. Bazı bölgelerde şebeke boruları eskidir. Arıza, onarım ya da basınç değişimleri sırasında suya tortu ve pas karışabilir. Depo. Kesintiler yüzünden birçok evde ya da apartmanda su önce bir depoya dolar. Depo temizlenmezse dibinde tortu birikir; güneş alan depolarda su ısınır ve içindeki klor azalır.
Bina tesisatı. Eski galvaniz borular paslanabilir. Uzun süre kullanılmayan hatlarda su durgunlaşır.
Yani boru hattı suyunun kaynağında ve arıtma tesisinde iyi bir kalitede olması, sizin musluğunuzdan aynı kalitede su aktığı anlamına gelmez. Son kısım büyük ölçüde sizin ya da apartman yönetiminizin elindedir.
Güvenli mi?
Şebekeye verilen suyun içme suyu standartlarına uygun olmasından suyu dağıtan kurumlar sorumludur ve resmi analiz sonuçlarını sizinle paylaşabilirler. Ancak bu sonuçlar şebekeyi kapsar; deponuzu ve borularınızı değil.
Evinizin suyunu değerlendirmek için şuna bakın:
- Su berrak mı, renk ya da tortu var mı?
- Depo en son ne zaman temizlendi, kapağı sıkı kapanıyor mu?
- Musluğu açtığınızda ilk gelen su sarımsı mı?
- Su kaynağınız değiştiğinde tat ya da koku değişiyor mu?
Musluk suyunu içip içmeme kararı hakkında daha geniş değerlendirme KKTC'de musluk suyu içilir mi yazısında.
Kaynak değiştiğinde neler fark edersiniz?
Şebekenize verilen su boru hattından kuyuya, ya da kuyudan boru hattına döndüğünde bunu çoğu zaman evde hissedersiniz:
- Çayın rengi ve tadı değişir.
- Çaydanlıkta kireç birikme hızı artar ya da azalır.
- Su bir süre bulanık ya da sarımsı gelebilir; borulardaki tortu yer değiştirir.
- Arıtma cihazınızın sediment filtresi beklenenden önce dolabilir.
Bu değişiklikler genellikle geçicidir. Ama sık yaşanıyorsa, arıtma cihazınızın filtrelerini daha sık kontrol etmeniz gerekir. TDS metreyle arada bir ölçüm yapmak da kaynağın değişip değişmediğini anlamanıza yardım eder.
Ne yapabilirsiniz?
Deponuzu düzenli temizletmek, en ucuz ve en etkili adımdır. Depo çıkışına takılacak bir sediment filtre, şebekeden ya da depodan gelen tortunun evin içine yayılmasını azaltır. Ne işe yaradığı sediment filtre yazısında.
Apartmanda yaşıyorsanız depo temizliğini yönetimle birlikte planlayın ve tarihin bina girişine asılmasını isteyin. Böylece herkes suyun ne zaman kesileceğini bilir ve temizlikten sonra muslukları bir süre akıtmayı unutmaz.
İçme suyu için mutfağa takılan bir ev tipi ters ozmoz cihazı, kaynağın değişmesinden bağımsız olarak tutarlı bir tat sağlar. Suyunuzun hangi gün hangi kaynaktan geldiğini düşünmek zorunda kalmazsınız.
Hangi su geliyor?
Boru hattı suyu mu, kuyu suyu mu, karışım mı geldiğinden emin değilseniz önce belediyenize sorun, sonra TDS ölçümüyle bakın. TDS toplam çözünmüş maddeyi gösterir; kaynağı ya da sertliği tek başına söylemez. Adadaki su kaynaklarına dair kısa bir özet için KKTC su analizi rehberi var. İsterseniz ücretsiz su testi için yazın.
