Şebeke suyunun hafif "havuz" kokusu, çayın tadındaki tuhaflık, sürahide bekleyen suyun kokusu. Bunların çoğunu aktif karbon filtre giderir. Bu yüzden neredeyse her arıtma cihazında, sürahi filtrelerinde, hatta buzdolabı su dispenserlerinde bir karbon aşaması bulunur.
Aktif karbon nasıl çalışır?
Aktif karbon, hindistan cevizi kabuğu, odun ya da kömür gibi karbonca zengin malzemelerin özel bir işlemle "aktive edilmesiyle" elde edilir. Bu işlem malzemenin içinde sayısız küçük gözenek açar. Sonuçta küçük bir parça karbonun iç yüzeyi çok büyüktür.
Su karbonun içinden geçerken bazı maddeler bu yüzeye tutunur. Buna adsorpsiyon denir. Karbon, maddeleri bir elek gibi süzmez; yüzeyine yapıştırır. Yüzeyi dolduğunda da tutma gücü biter.
Neyi iyi tutar?
- Klor ve klorun tat-kokusu
- Organik kökenli koku ve tatlar (küf, toprak kokusu gibi)
- Bazı uçucu organik bileşikler ve bazı tarım ilacı kalıntıları
Ters ozmoz cihazlarında karbonun ayrıca önemli bir görevi var: membranı klordan korumak. Ev tipi membranların çoğu klora hassastır ve klorlu suyla uzun süre çalışırsa yıpranır. Bu yüzden karbon filtre membrandan önce gelir. Cihazın tüm aşamalarını ters ozmoz sisteminin çalışma mantığını anlatan yazıda bulabilirsiniz. Ev için kullanılan ev tipi ters ozmoz cihazları karbon aşamasını da içerir.
Neyi tutmaz?
Karbon filtre çözünmüş tuzları ve mineralleri neredeyse hiç almaz. Bu şu anlama gelir:
- Kireci gidermez. Çaydanlığınızdaki tortu karbon filtreyle azalmaz.
- Suyun tuzlu ya da acımsı tadını gidermez.
- TDS değerini belirgin şekilde düşürmez.
Karbon filtre tek başına bakteri ve virüslere karşı güvenilir bir koruma da sağlamaz. Hatta eski ve doymuş bir karbon filtrede bakteri üreyebilir.
KKTC'de musluk suyunun asıl sorunu çoğu zaman kireç ve tuzdur. Bu yüzden sadece karbon filtre içeren bir cihaz, kokuyu ve klor tadını alsa da beklentinizi karşılamayabilir. Kireçli su için seçenekler su sertliği yazısında, çözümü ise su yumuşatma hizmeti sayfasında.
Granül karbon ve blok karbon
İki ana türle karşılaşırsınız.
Granül aktif karbon (GAC), küçük taneciklerden oluşur. Su taneciklerin arasından rahat geçer, akışı kolaydır. Genellikle ilk karbon aşamasında kullanılır.
Blok karbon, sıkıştırılmış ince karbon tozundan yapılır. Su daha yavaş geçer ama karbonla temas süresi uzar ve ince parçacıkları da tutar. Ambalajında "CTO" (klor, tat, koku) ifadesini görebilirsiniz.
Ters ozmoz cihazlarının son aşamasında bir karbon filtre daha bulunur. Bu son karbon, tanktan çıkan suyun tadını toparlar; bazılarında hindistan cevizi kabuğu karbonu kullanılır.
Sürahi ve musluk ucu filtreleri
Marketlerde satılan filtreli sürahilerin ve musluk ucuna takılan küçük filtrelerin çoğu aktif karbon kullanır. Bazılarında karbonun yanında az miktarda iyon değiştirici reçine de bulunur.
Bu ürünler kloru ve kokuyu azaltmakta işe yarar, tadı belirgin şekilde iyileştirebilir. Ama karbon miktarı küçük olduğu için ömürleri kısadır; kartuşu üreticinin önerdiği sürede değiştirmek gerekir. Kireçli ve tuzlu suyun TDS'sini ise anlamlı ölçüde düşürmezler. Çaydanlıkta kireç birikmeye devam ediyorsa sebebi budur.
Yeni karbon filtre takarken
Yeni bir karbon filtre takıldığında ilk gelen su biraz bulanık ya da siyahımsı olabilir. Bu, filtrenin içindeki ince karbon tozudur ve zararsızdır. Filtreyi taktıktan sonra suyu birkaç dakika akıtın ya da ilk tank dolusu suyu dökün.
Filtre kabının contasını yerine oturtmayı ve kabı fazla sıkmadan kapatmayı unutmayın. Sızıntıların çoğu yanlış oturan contadan çıkar.
Ne zaman değiştirilmeli?
Karbon filtrenin tutma kapasitesi sınırlıdır ve doyduğu anı gözle göremezsiniz. Sık önerilen aralık, cihazın türüne göre 6 ila 12 aydır. Klor kokusunun geri gelmesi, filtrenin doyduğunun en net işaretidir. Az kullanılan bir evde de filtreyi yıllarca tutmayın; bekleyen karbon bakteri üremesi için uygun ortam olur.
Ters ozmoz cihazında karbonu geciktirmek membranı riske atar. Diğer filtrelerle birlikte takip etmek için filtre değişim rehberine bakın. Filtre türlerinin kısa özeti filtre türleri sayfasında; yedek filtre kartuşlarını ürünlerde görebilirsiniz.
Kokunun sebebi her zaman klor olmayabilir
Sudaki çürük yumurta kokusu genellikle kükürtlü bileşiklerden gelir ve daha çok kuyu sularında görülür. Karbon filtre hafif bir kokuyu azaltabilir, ama koku yoğunsa kısa sürede doyar. Koku yalnız sıcak suda varsa sebep çoğu zaman suyun kendisi değil, şofben ya da termosifonun içidir; bunu bir ustaya kontrol ettirin.
Kendi suyunuza göre seçin
Suyunuzun asıl sorunu koku ve klor tadıysa iyi bir karbon filtre yeterli olabilir. Kireç ve tuz da varsa ters ozmoz gerekir. Evde kurulacak seçenekler için evsel arıtma sayfasına bakabilirsiniz.
