Yeni aldığınız çaydanlığın dibi birkaç hafta içinde beyaz bir tabakayla kaplanıyorsa, duş camınız her silişten sonra yine lekeleniyorsa, suyunuz serttir. Kuzey Kıbrıs'ta bu sık yaşanan bir durumdur.
Sertlik ne demek?
Su sertliği, suda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum miktarını anlatır. Bu iki mineral su ısındığında ya da buharlaştığında katılaşır ve yüzeylere yapışır. Gördüğünüz beyaz, kireçli tabaka budur.
Sertlik farklı birimlerle ifade edilir. Fransız sertlik derecesi sık kullanılır, laboratuvar raporlarında kalsiyum karbonat cinsinden miligram değerleri de görebilirsiniz. Hangi birimle ölçüldüğüne dikkat etmek gerekir, çünkü aynı su farklı birimlerde çok farklı sayılarla yazılır. Kısa özet ve değer tablosu için su sertliği rehberine bakabilirsiniz.
KKTC'de su neden sert?
Adanın birçok yerinde yeraltı suyu kireçtaşı ve benzeri kayaçların içinden geçer. Su bu kayaçlardan geçerken kalsiyum ve magnezyumu çözer. Kuyu suyu kullanan ya da şebekesine kuyu suyu karışan bölgelerde bu yüzden kireç sorunu daha belirgindir.
Sertlik bölgeden bölgeye, hatta aynı bölgede kuyudan kuyuya değişir. Şebekeye boru hattı suyu mu, kuyu suyu mu, yoksa karışım mı verildiği de sonucu etkiler. Bu yüzden "Girne'de şu kadar, Gazimağusa'da bu kadar" diye sabit bir tablo vermek yanıltıcı olur. Kendi evinizin suyunu ancak ölçerek bilebilirsiniz.
Sert su sağlığa zararlı mı?
Genel kabul gören görüş, sert suyun içme açısından sağlık sorunu yaratmadığı yönündedir. Dünya Sağlık Örgütü de sertlik için sağlığa dayalı bir sınır koymaz. Kalsiyum ve magnezyum vücudun zaten ihtiyaç duyduğu minerallerdir.
Sert suyun asıl zararı evinize ve cebinize olur. Cilt ve saç üzerindeki etkisi için kireçli su, cilt ve saç yazısına bakılabilir.
Kireç evde neye mal olur?
Su ısıtan her cihaz kireçten etkilenir:
- Şofben, termosifon ve kombinin rezistansı ya da eşanjörü kireç tutar. Kireç bir yalıtım tabakası gibi davranır, cihaz suyu ısıtmak için daha çok enerji harcar ve ömrü kısalır.
- Çamaşır ve bulaşık makinelerinde rezistans kireçlenir, deterjan daha az köpürür.
- Çaydanlık, kahve makinesi ve ütüde tortu birikir.
- Duş başlıkları tıkanır, armatürler ve camlar lekelenir.
- Sabun ve şampuan zor köpürür, daha fazla kullanırsınız.
Bunlar tek tek küçük görünür ama yıllar içinde birikir.
Sertliği nasıl öğrenirsiniz?
En pratik yol test şeritleri ya da damla yöntemiyle çalışan sertlik kitleridir. Şerit suya batırılır, renk değişimi bir tabloyla karşılaştırılır. Damla kitlerinde ise renk değişene kadar damla sayılır. Evde hangi yöntemin nasıl kullanılacağını su sertliği nasıl ölçülür yazısında adım adım. Sertliği laboratuvar analiziyle de öğrenebilirsiniz.
TDS metre sertliği ölçmez; suda çözünmüş maddelerin toplamını gösterir. Yüksek TDS bazen sert suya işaret eder ama tuz gibi başka maddelerden de olabilir. TDS'nin ne anlattığı TDS nedir yazısında.
Manyetik ve elektronik kireç önleyiciler
Boruya takılan mıknatıslı ya da elektronik kireç önleyiciler sık sorulur. Bu cihazlar sudaki kalsiyum ve magnezyumu almaz, yani sertliği düşürmez. Bazılarının kirecin çökme biçimini değiştirdiği öne sürülür; bağımsız çalışmalarda ise sonuçlar tutarsızdır. Böyle bir cihaz düşünüyorsanız, satıcıdan bağımsız test sonuçlarını isteyin ve takmadan önce ve sonra çaydanlığınızdaki kireç birikimini kendiniz gözlemleyin.
Ne yapılabilir?
Sert suyla başa çıkmanın iki ana yolu var ve ikisi farklı işler görür.
Su yumuşatma cihazı ana girişe takılır, evin tüm suyundaki kalsiyum ve magnezyumu iyon değişimiyle tutar. Duş, çamaşır, kombi ve armatürler korunur. Cihaz belli aralıklarla tuzla kendini yeniler. Ayrıntılar su yumuşatma sayfasında; cihaz çeşitleri için yumuşatma sistemleri kategorisine bakılabilir.
Ters ozmoz cihazı ise mutfakta içme ve yemek suyu verir. Kireçle birlikte tuzları da büyük ölçüde tutar, ama tüm evi kapsamaz.
Hangisinin size uyduğu ters ozmoz mu, yumuşatma mı yazısında karşılaştırılıyor. Pek çok evde ikisi birlikte kullanılır.
Çaydanlıktaki kireç zararlı mı?
Çaydanlıkta biriken beyaz tabaka büyük ölçüde kalsiyum karbonattır. Arada bir bardağa karışan küçük parçaların bilinen bir sağlık zararı yoktur, ama tadı bozar ve ısıtmayı yavaşlatır. Çaydanlığı düzenli olarak sirkeli suyla ya da limon tuzuyla kaynatıp iyice durulamak yeterlidir.
Sonraki adım
Kireç sorununun boyutunu sertlik test şeridi ya da laboratuvar analiziyle öğrenebilirsiniz. Evdeki kullanımı, tesisatı ve doğru sistemi yerinde konuşmak isterseniz ücretsiz TDS testi bir başlangıçtır.
