Mutfak dolabını açıp arıtma cihazına baktığınızda birkaç şeffaf kap, bir tank, bir sürü ince hortum görürsünüz. Ters ozmoz cihazı ilk bakışta karışık görünür ama çalışma mantığı oldukça basittir. Kısa özet ve değer tablosu için ters ozmoz rehberine bakabilirsiniz; bu yazı derinlemesine anlatımdır.
Ozmoz ve "ters" ozmoz
Doğada ozmoz şöyle işler: arada yarı geçirgen bir zar varsa, su az tuzlu taraftan çok tuzlu tarafa doğru kendiliğinden geçer. Bitki kökleri suyu böyle çeker.
Ters ozmozda bunun tersi yapılır. Suya basınç uygulanır ve su, çok ince gözenekli bir zardan (membran) zorla geçirilir. Su molekülleri geçer; içinde çözünmüş tuzların, kirecin ve başka maddelerin büyük kısmı geçemez. Geçemeyenler ayrı bir hortumdan gidere atılır.
Sonuçta bir tarafta tadı hafif, berrak bir içme suyu, diğer tarafta içinde tutulan maddeleri taşıyan atık su olur.
Cihazın içinde neler var?
Ev tipi RO cihazları genellikle birkaç aşamalıdır. Her aşamanın görevi farklıdır:
- Sediment filtre: Kum, pas, depo tortusu gibi gözle görülebilen parçacıkları tutar. Membranı tıkanmaya karşı korur.
- Karbon filtre: Şebeke suyundaki kloru ve kötü kokuyu tutar. Klor, membrana zarar verdiği için bu aşama önemlidir.
- İkinci bir karbon filtre: Bazı cihazlarda farklı türde (granül ya da blok) ikinci bir karbon bulunur.
- RO membran: Asıl arıtmayı yapan kısım. Çözünmüş maddelerin büyük bölümü burada ayrılır.
- Son karbon: Tanktan çıkan suyun tadını toparlar.
Bunlara ek olarak çoğu cihazda arıtılmış suyu biriktiren bir basınçlı tank, bazılarında mineral filtre, basıncı düşük evler için bir pompa bulunur. Filtrelerin ne işe yaradığı filtre türleri rehberinde ayrıca var. Bu aşamaların hazır halini ev tipi ters ozmoz cihazları kategorisinde görebilirsiniz.
Ters ozmoz neyi tutar?
Doğru bakılan bir RO cihazı şunları belirgin şekilde azaltır:
- Kireç yapan kalsiyum ve magnezyum
- Suya tuzlu ya da acı tat veren çözünmüş tuzlar
- Klor ve kokusu (karbon aşamaları sayesinde)
- Pek çok çözünmüş kirletici
Bu yüzden özellikle kireçli ya da tuzlu suyu olan evlerde, içme ve yemek suyu için sık tercih edilen yöntemdir. Çayınızın üstünde yağ gibi tabaka oluşmaz, çaydanlık kireç tutmaz.
Neyi tutmaz, nelere dikkat etmeli?
Yine de RO'nun sınırlarını bilmek gerekir.
Membran bakımsız kalırsa ya da filtreler zamanında değişmezse arıtma gücü düşer. Eski bir karbon filtre, bakteri üremesi için uygun bir ortam olur. Bu yüzden düzenli bakım şart. Hangi filtrenin ne zaman değiştiği filtre değişim rehberinde anlatılıyor.
Kuyu suyu gibi mikrobiyolojik riski olan bir kaynağı içme suyuna çevirmek için yalnız RO'ya güvenmeyin; önce laboratuvar analizi gerekir, gerekirse UV gibi ek bir aşama eklenir.
RO, suyu tüm evin musluklarına vermez. Mutfağa takılan ayrı bir musluktan içme suyu verir. Duşta, çamaşır makinesinde ve kombide kireçle uğraşıyorsanız bu başka bir iş; onun için ters ozmoz mu, yumuşatma mı karşılaştırması işe yarar.
Atık su ve mineral meselesi
İki soru çok sık geliyor.
Birincisi atık su. RO cihazı, arıttığı her bardak suya karşılık bir miktar suyu gidere gönderir. Bu oran cihazın modeline, şebeke basıncına ve suyunuzun ne kadar sert olduğuna göre değişir. Atık suyu bahçe sulamada ya da temizlikte kullanmak için ayrı bir hat çekmek mümkündür.
İkincisi mineraller. RO, kirecin yanında kalsiyum ve magnezyumu da büyük ölçüde alır. Bu yüzden suyun tadı bazılarına "fazla yumuşak" gelebilir. Bunun için cihazın sonuna mineral filtre eklenir; az miktarda mineral geri verip tadı dengeler. Günlük beslenmede mineralleri asıl olarak yiyeceklerden aldığımızı da hatırlatalım.
Basınç ve kesintiler
Membran, düzgün çalışmak için belli bir basınca ihtiyaç duyar. Depodan hidroforla beslenen ya da yüksek katlarda basıncı zayıf olan evlerde cihaz yavaş su üretir, daha çok atık su verir. Böyle durumlarda pompalı model tercih edilir. Su kesintisi sırasında tankta biriken su bir süre idare eder; kesinti uzarsa cihaz da durur.
Evinizin basıncını bilmiyorsanız kurulumdan önce ölçtürmek, doğru modeli seçmenizi kolaylaştırır.
Karar verirken
RO cihazı almadan önce suyun durumunu, basıncı ve kullanım düzenini bilmek doğru modeli seçmeyi kolaylaştırır. Ev kullanımı için ayrıntılar evsel su arıtma sayfasında. Suyun TDS değerini görmek için ücretsiz TDS testi başvurusu yapabilir, model seçimini hangi sistemin size uyduğunu birkaç soruyla daraltan sayfa ile daraltabilirsiniz.
