Gri su geri kazanımı çoğu projede "sonra bakarız" listesinde yer alır. Bina bittikten sonra bakıldığında ise tesisat betonun içindedir, duş ve lavabo atıkları tuvalet atığıyla aynı kolona bağlanmıştır ve arıtma ünitesine verilecek yer kalmamıştır. Bu yazı, gri suyu hiç düşünmemiş bir projeyi, çizim aşamasında nelerin sorulması gerektiği üzerinden ele alıyor.
Gri su nedir, nedir değildir?
ABD Çevre Koruma Ajansı'nın su yeniden kullanım kılavuzu, gri suyu tuvalet ve çoğu durumda bulaşık makinesi ile mutfak lavabosu atığı dışarıda bırakılmış, arıtılmamış atık su olarak tanımlar. Duş, küvet, lavabo ve çamaşır makinesi çıkışı gri su sayılır. Aynı kılavuz, tuvalet atığının ayrılmasının tasarımın temel şartı olduğunu, buna rağmen çok az miktarda da olsa dışkı kaynaklı bulaşın duş ve çamaşır suyu yoluyla sisteme girebileceğini belirtir. Yani gri su "temiz" değildir, yalnızca daha az yüklüdür.
Bu tanım pratikte tasarımı belirler: kaynak ayrımı baştan yapılmalı, hangi cihazların gri su hattına gireceği çizimde yazılmalıdır.
Önce şu soruyu sorun: Su nerede kullanılacak?
Geri kazanılan suyun yeri, arıtma düzeyini belirler. Tuvalet sifonu, bahçe sulaması ve araç ya da zemin yıkama farklı kalite beklentileri taşır. WHO'nun atık su, dışkı ve gri su güvenli kullanım rehberinin dördüncü cildi, tarımda gri su kullanımında mikrobiyolojik sağlık risklerinin değerlendirilmesi ve yönetilmesi için asgari prosedür ve sağlığa dayalı hedefler koyar. Bu çerçevenin mesajı şudur: arıtmayı kullanım amacından geriye doğru tasarlayın.
Kuzey Kıbrıs'ta sıcak ve kurak yazlar bahçe sulaması talebini yükseltir; bu da sulama amaçlı gri su kullanımını çekici kılar. Ancak sulamada hangi kalitenin ve hangi izin sürecinin geçerli olduğu, ilgili mevzuata ve yerel otoriteye göre netleştirilmelidir. Bu belirsizlik varken arıtma sistemini boyutlandırmak erken olur.
Projede ayrılması gereken şeyler
Ayrı atık hattı. Duş, lavabo ve çamaşır makinesi çıkışları, tuvalet kolonlarından ayrı bir dikey ve yatay hatta toplanır. Bunu kaba inşaat sırasında yapmak ucuzdur; sonradan yapmak duvar ve döşemeyi kırmak demektir. Hat eğimleri, havalandırma ve temizleme ağızları çizimde gösterilmelidir.
Toplama ve dengeleme deposu. Gri su sürekli ve eşit akmaz; sabah ve akşam yoğunlaşır. Dengeleme deposu bu dalgalanmayı karşılar. Gri su beklediğinde kokar, bu yüzden depo, havalandırma ve tahliye imkânıyla birlikte düşünülmelidir. Aşırı dolum için kanalizasyona taşma hattı şarttır.
Arıtma ünitesi için alan. Paket gri su arıtma ünitesi, elektrik, taşma ve drenaj bağlantısı ve bakım için servis alanı ister. Teknik oda ya da bodrum gibi, sızıntıya karşı zemin süzgeci olan bir yer seçin. Ürün seçenekleri için gri su arıtma sayfasına, MBR tabanlı seçenekler için MBR sistemleri kategorisine bakabilirsiniz.
Geri kazanılmış su deposu ve ikinci şebeke. Arıtılmış suyun depolanacağı ayrı bir depo, pompa ve yalnızca kullanım noktalarına giden ayrı bir boru hattı gerekir. Bu hat içme suyu hattıyla bir yerde birleşmemelidir. Depo ve pompa tarafı için su deposu ve hidrofor hattı sayfası ve aritma tankları kategorisi faydalıdır. Şebekeden yedek besleme gerekiyorsa, bu bağlantı bir hava boşluğu ya da uygun geri akış önleyiciyle yapılmalıdır.
İşaretleme ve çapraz bağlantı
EPA kılavuzu, içme suyu dışı bir sistemin borularının, pompalarının, çıkışlarının ve vana kutularının içme suyu sisteminden açıkça ayrılması için renk kodu ve etiketleme kullanılmasını önerir. Kılavuz, bu amaçla mor renkli bileşenlerden söz eder. Proje mekanik çizimlerinde de bu hat farklı bir renk ve açık bir etiketle gösterilmelidir. İçme suyuyla yanlışlıkla bağlanma, inşaat ve sonraki tadilatlarda en ciddi risktir. Teslimden önce çapraz bağlantı testi yapılması iyi bir uygulamadır.
Ekonomi konusunda temkin
EPA kılavuzu, gri su sisteminin içme suyundan önemli tasarruf sağlayabileceğini, ancak karmaşık sistemlerde geri dönüş süresinin sistemin ömrünü aşabileceğini de belirtir. Bu nedenle fizibiliteyi bina tipine göre yapın. Otel, yurt, spor tesisi ve büyük konut sitesi gibi sürekli ve yoğun duş-çamaşır atığı olan binalarda mantıklı olma ihtimali daha yüksektir. Otel ve tesisler ile inşaat ve proje sayfaları bu tür projeleri ele alıyor.
Keşif ve teklif için hazırlamanız gerekenler
- Bina tipi, kat sayısı, daire ya da oda sayısı ve kullanıcı profili.
- Duş, lavabo ve çamaşırhane çıkışlarının hangi kolonlara bağlanacağını gösteren sıhhi tesisat çizimi.
- Geri kazanılan suyun kullanılacağı yerler: sifon, sulama, yıkama.
- Teknik oda ya da bodrumda arıtma ve depo için ayrılabilecek alan ve yükseklik.
- Elektrik, drenaj ve taşma hattı bağlantı noktaları.
- İlgili belediye ya da kurumdan alınan izin ve talepler.
AquaCyprus paket gri su arıtma ürünleri tedarik eder, yerinde keşif yapar, kurulum, devreye alma ve bakım hizmeti verir. Teklif için teknik teklif formunu doldurabilirsiniz.
Kaynaklar
- US EPA, Guidelines for Water Reuse (EPA/600/R-12/618), 2012: epa.gov/sites/default/files/2019-08/documents/2012-guidelines-water-reuse.pdf
- WHO, Guidelines for the safe use of wastewater, excreta and greywater, Volume 4: Excreta and greywater use in agriculture, 2006: who.int/publications/i/item/9241546859
