Arıtma cihazı tekliflerinde bazen ek bir kalem görürsünüz: UV ünitesi. Kimi satıcı bunu standart sayar, kimi hiç bahsetmez. Gerçekten gerekli mi, yoksa fazladan bir masraf mı?
Cevap suyunuzun kaynağına bağlı. UV belirli bir işi çok iyi yapar, ama o iş sizin sorununuz değilse fayda sağlamaz.
UV nasıl çalışır?
UV ünitesi, içinden su geçen bir hazne ve bu haznenin ortasında, kuvars bir kılıf içinde duran bir ultraviyole lambadan oluşur. Su lambanın etrafından geçerken belirli dalga boyundaki ultraviyole ışığa maruz kalır. Bu ışık bakteri, virüs ve bazı parazitlerin genetik yapısını bozar; mikroorganizmalar çoğalamaz hale gelir.
Suya bir şey eklenmez. Tat, koku ve renk değişmez. Bu yüzden kimyasal kullanmadan dezenfeksiyon isteyenler için çekici bir yöntemdir.
UV'nin yapamadıkları
UV ünitesi yalnız mikroorganizmalara etki eder. Şunlara dokunmaz:
- Kireç ve sertlik
- Tuz ve TDS
- Nitrat, metaller, tarım ilacı kalıntıları
- Klor, tat ve koku
- Tortu ve bulanıklık
Bir de kalıcı bir koruma bırakmaz. Su lambanın önünden geçtiği anda dezenfekte edilir; sonrasında bir depoya, tanka ya da kirli bir hortuma girerse yeniden bakteri bulaşabilir. Klorun aksine suda koruyucu bir kalıntı bırakmaz.
Ne zaman anlamlı?
UV'nin en anlamlı olduğu durumlar mikrobiyolojik riskin gerçek olduğu sulardır:
- Kuyu suyu: Özellikle sığ kuyular, foseptiğe ya da hayvan barınaklarına yakın kuyular. Analizde bakteri çıkmışsa ya da kuyunun durumu belirsizse.
- Klorunu kaybetmiş depo suyu: Uzun süre bekleyen, güneş alan depolardan gelen su içme amacıyla kullanılacaksa.
- Yağmur suyu toplama sistemleri.
- Bazı ticari kullanımlar: gıda üretimi, buz makineleri ya da belirli hijyen gerektiren işler.
Ters ozmoz sistemlerinde UV, genellikle ters ozmozdan sonra, musluğa giden hatta konur. Böylece tankta bekleyen suya karşı ek bir önlem olur. Ürün tarafı için UV dezenfeksiyon kategorisine bakılabilir.
Ne zaman gereksiz?
Şebekeye doğrudan bağlı, klorlu suyu kullanan ve deposu temiz olan bir evde UV çoğu zaman ek bir fayda sağlamaz. Şebeke suyu zaten dezenfekte edilmiştir. Bu durumda asıl sorun genellikle kireç, tat ya da tuzdur ve bunlar için UV işe yaramaz.
Bakımı düzenli yapılan bir ters ozmoz cihazının tankı ve hortumları da temiz tutulduğunda, şebeke suyunda UV çoğu evde zorunlu değildir. Yine de karar sizin; özellikle evde bağışıklığı zayıf biri varsa doktorunuzla konuşup ek önlem isteyebilirsiniz.
Ön filtre şart
UV ışığın işe yaraması için suyun berrak olması gerekir. Bulanık suda parçacıklar mikroorganizmaları gölgeler ve ışık ulaşamaz. Bu yüzden UV ünitesinin önüne her zaman bir sediment filtre konur. Demir ve mangan içeren kuyu sularında kuvars kılıf çabuk kirlenir; önce bu maddelere uygun bir ön arıtma gerekebilir. Sert su da kılıfta kireç tabakası bırakır.
Ayrıntı sediment filtre yazısında.
Bakım
UV ünitesinin bakımı basittir ama ihmal edilmemelidir:
- Lamba yanmaya devam etse bile zamanla gücü düşer. Çoğu üretici lambanın yılda bir kez değişmesini önerir; kendi ünitenizin kılavuzuna bakın.
- Kuvars kılıf lamba değişiminde temizlenir. Sert ya da demirli suda daha sık temizlik gerekir.
- Ünite sürekli elektrik ister. Lambanın sık açılıp kapanması ömrünü kısaltır.
- Elektrik kesintisinden sonra lambanın yeniden yandığını kontrol edin. Bazı ünitelerde uyarı ışığı ya da sesli alarm bulunur.
Lambanın değiştiği tarihi ünitenin üzerine not etmek, takip etmeyi kolaylaştırır.
Karar vermeden önce
UV düşünüyorsanız önce suyunuzun kaynağını ve mikrobiyolojik durumunu bilin. Kuyu suyu kullanıyorsanız akredite bir laboratuvarda bakteri analizi yaptırın. Sonuç temizse UV'ye gerek olmayabilir; bakteri varsa hem kaynağı (kuyu ağzı, foseptik mesafesi) hem de arıtmayı birlikte düşünmek gerekir.
Kuyu suyuyla ilgili bölgesel notlar Güzelyurt'ta su yazısında. Bakteri ve kuyu suyu analizi için kısa özet KKTC su analizi sayfasında.
Yanlış bilinenler
UV ünitesi suyun tadını iyileştirmez. Tadından şikâyetçiyseniz sebep büyük ihtimalle kireç, tuz ya da klordur; UV bunlara dokunmaz.
Lambanın yanıyor olması yeterli çalıştığı anlamına gelmez. Gücü düşmüş bir lamba ışık vermeye devam eder, ama mikroorganizmaları etkisiz hale getirecek gücü kalmamış olabilir. Değişim tarihine bu yüzden uyulur.
UV, ön filtre ve bakım olmadan tek başına güvenilecek bir önlem değildir. Bulanık suda ya da kılıfı kirli bir ünitede koruma zayıflar.
Teklifte UV varsa
Gerekli olup olmadığından emin değilseniz suyun kaynağını ve kullanım amacını WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz. TDS metre bakteriyi göstermez; UV kararı için bakteri analizi esastır. Seçenekleri daraltmak için hangi sistemin size uyduğunu birkaç soruyla daraltan sayfa da var.
