Su yumuşatma cihazının içini hiç gördünüz mü? Uzun bir tankın içinde, kum tanesinden biraz büyük, yarı saydam sarımsı boncuklar vardır. Kireci tutan bu boncuklardır. Adı iyon değişim reçinesidir.
Cihaz alıp almamaya karar verirken ya da elinizdeki cihazı doğru kullanmak için reçinenin nasıl çalıştığını bilmek işinize yarar. Anlatım kimya bilgisi gerektirmiyor.
Kireç nedir, reçine ne yapar?
Sert suda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum bulunur. Bunlar suda elektrik yüklü parçacıklar, yani iyonlar halinde dolaşır. Su ısındığında ya da buharlaştığında bu iyonlar çöker ve kireç olur.
Reçine boncuklarının yüzeyi, başlangıçta sodyum iyonlarıyla kaplıdır. Sert su boncukların arasından geçerken reçine kalsiyum ve magnezyumu kendine bağlar, karşılığında sodyumu suya bırakır. Yani reçine kireci yok etmez; kireç yapan iyonları kireç yapmayan iyonlarla değiştirir. "İyon değişimi" adı buradan gelir.
Cihazdan çıkan su, kireç yapmayan yumuşak sudur. Şofbende, çamaşır makinesinde, duş camında kireç birikimi büyük ölçüde durur.
Tuz neden gerekir?
Reçinenin sodyumla değiştirebileceği kalsiyum ve magnezyum miktarı sınırlıdır. Bir süre sonra boncukların yüzeyi kalsiyum ve magnezyumla dolar ve reçine kireci tutamaz hale gelir.
İşte burada tuz devreye girer. Cihazın yanındaki tuz deposunda tuzlu su hazırlanır. Belirli aralıklarla cihaz bu tuzlu suyu reçinenin içinden geçirir. Yoğun sodyum, reçineye bağlı kalsiyum ve magnezyumu yerinden eder; reçine yeniden sodyumla dolar. Ayrılan kireç yapıcı iyonlar ise atık suyla gidere atılır.
Bu işleme rejenerasyon denir. Çoğu cihaz bunu kendiliğinden, genellikle gece, suyun az kullanıldığı saatlerde yapar. Rejenerasyon sırasında cihazdan sert su geçebilir; bu yüzden bu saatlerde çamaşır makinesi çalıştırmamak iyi olur.
Zaman ayarlı ve sayaçlı cihazlar
Bazı cihazlar rejenerasyonu belirli günlerde yapar. Su az da kullanılsa çok da kullanılsa aynı programa uyar. Bazıları ise bir sayaçla geçen suyu ölçer ve reçine dolmaya yaklaştığında rejenerasyon yapar. Sayaçlı cihazlar tuzu ve suyu daha idareli kullanır, özellikle tüketimi değişken olan evlerde.
Cihazın ayarı, suyunuzun sertliğine göre yapılır. Bu yüzden kurulumdan önce sertlik ölçümü önemlidir. Yöntemler su sertliği nasıl ölçülür yazısında; sertlik kavramı için su sertliği rehberi var.
Tuz seçimi
Yumuşatma cihazları için özel üretilmiş tablet ya da granül tuz kullanılır. Sofra tuzu ya da içinde katkı ve toprak bulunan kaya tuzu depoda çamur yapar, enjektörü tıkayabilir. Tuz deposunu ara ara kontrol edin; tuz tükendiğinde cihaz çalışmaya devam eder ama su yeniden sertleşir.
Depoda tuzun üst kısmında sertleşmiş bir kabuk oluşabilir. Bu kabuk altındaki suyun tuzla doymasını engeller. Bir sopayla dikkatlice kırmak yeterlidir. Tuz tüketimi aniden arttıysa ya da hiç azalmıyorsa cihazın ayarına ve enjektörüne baktırın.
Evden uzun süre ayrılacaksanız cihazı bypass'a almak ya da varsa tatil moduna geçirmek, reçinede bekleyen suyun bayatlamasını önler. Döndüğünüzde elle bir rejenerasyon başlatın.
Reçine ne kadar dayanır?
Reçine doğru kullanıldığında uzun yıllar dayanabilir. Ömrünü kısaltan başlıca etkenler şunlardır:
- Klor: Şebeke suyundaki klor zamanla reçineyi yıpratır. Bazı sistemlerde reçinenin önüne karbon filtre konur.
- Demir ve mangan: Bu maddeler reçinenin yüzeyini kaplar ve verimini düşürür. Demirli kuyu sularında ayrı bir ön arıtma gerekebilir.
- Tortu: Kum ve çamur reçine yatağını tıkar. Önünde bir sediment filtre bulunması iyi olur.
Yumuşatılmış suyun yeniden sertleşmeye başlaması, tuz tüketiminin değişmesi ya da cihazın çok sık rejenerasyon yapması reçine ya da ayar sorununa işaret edebilir.
Yumuşak su içilir mi?
Yumuşatma cihazı içme suyunu arıtmaz. Tuzları, metalleri, mikropları gidermez; yalnız kireç yapıcı iyonları değiştirir. Üstelik suya, sertliğiyle orantılı bir miktarda sodyum ekler.
Pek çok kişi için bu miktar günlük tuz alımının yanında küçük kalır. Ancak doktorunuz size tuz kısıtlaması önerdiyse, yumuşatılmış suyu içme ve yemek suyu olarak kullanmadan önce doktorunuza danışın. Pratik çözüm, mutfak musluğunu yumuşatma hattının dışında bırakmak ya da içme suyu için ayrı bir ters ozmoz cihazı kullanmaktır. İki yöntemin farkı ters ozmoz mu, yumuşatma mı karşılaştırmasında.
Bazı cihazlarda sodyum klorür yerine potasyum klorür kullanılabilir. Bu daha pahalıdır ve cihazın ayarının buna göre yapılması gerekir.
Bahçe sulaması
Yumuşatılmış suyla bahçe sulamak önerilmez; içerdiği sodyum zamanla toprağa ve bitkilere zarar verebilir. Kurulumda bahçe musluğunun yumuşatma hattının dışında bırakılmasını isteyin. Rejenerasyon atık suyu da tuzludur; bahçeye değil gidere verilmelidir.
Yumuşatma düşünüyorsanız
Önce suyun ne kadar sert olduğunu sertlik test şeridi ya da laboratuvar analiziyle öğrenin; TDS metre sertliği ayrı göstermez. Cihaz seçenekleri için yumuşatma sistemleri ve reçineler kategorilerine, hizmetin ayrıntıları için su yumuşatma sayfasına bakabilirsiniz. Ücretsiz su testi isterseniz buradan başlayabilirsiniz.
